Bereketli Hilal’den Göbeklitepe’ye

81 Okunma
 İnsanlık tarihindeki önemli dönüm noktalarından biri günümüzden yaklaşık 12 bin yıl önce yaşanmıştır. Bu tarihte dünyamız son buzul çağının etkisinden çıkmış ve iklimler yaklaşık olarak günümüzdeki halini almıştır. Söz konusu iklim değişikliğine kadar geçen binlerce yıllık sürede insanlar ortalama 15 kişilik klanlar halinde yaşamış, geçimlerini avcılık ve toplayıcılıkla sağlamışlardır. İnsanlık tarihinin en uzun dönemini içeren bu çağda ateşin denetim altına alınması ve basit taş aletlerin yapımı dışında önemli bir gelişim görülmemiştir. Ancak 12 bin yıl önce yaşanan iklim değişikliği, beraberinde insanların geçim biçimlerinde önemli değişiklikler yaratmış, bu değişikliklerin yaşam ve düşün biçiminde meydana getirdiği yenilikler sayesinde de uygarlık dediğimiz sürecin oluşumu başlamıştır.
 İklimlerin değişmesiyle birlikte başlayan ve insanlık tarihini günümüze kadar getirecek olan önemli (yerleşik hayata geçiş, ilk kentlerin kurulması, yazının keşfi, ilk devletlerin kurulması gibi) gelişmelerin ilk yaşandığı bölge Bereketli Hilal’dir. Batıda Lübnan Dağları’ndan başlayan, kuzeyde Amanos Dağları ve doğu Torosların güney eteğini takip ederek Zagros Dağları boyunca güneye devam edecek şekilde sınırlarını çizebileceğimiz bu bölgede, dünyanın en büyük Akdeniz iklim kuşağı oluşmuştur.
 Yaşanan iklim değişikliği sadece Bereketli Hilal’de değil, Amerika’da, Avustralya’da, Afrika’da ve Şili’de bulunan bazı bölgelerde de Akdeniz iklim kuşağını ve buna bağlı elverişli şartları meydana getirmiştir. Ancak Bereketli Hilal sahip olduğu birçok özellik sayesinde diğer kültür bölgelerinden daha hızlı bir gelişim göstermiştir. Bu gelişim sayesinde de Göbeklitepe gibi önemli anıtsal yapıları diğer bölgelerden binlerce yıl önce üretebilmiştir. Peki, Bereketli Hilal’i diğer bölgelerden avantajlı kılan unsurlar nelerdir? İnsanlık tarihinin en önemli gelişmeleri neden diğer bölgelerde değil de burada gerçekleşmiştir?
 İklim değişikliğinin beraberinde getirdiği ilk yenilik ekonomik faaliyetlerde yaşanmıştır. Binlerce yıl boyunca süregelen avcılık temelli geçim biçimi içerisinde, toplayıcılık hızlı bir şekilde yükselişe geçmiştir. Özellikle doğadaki avlanabilir hayvanların aşırı avlanma, iklim değişikliği gibi çeşitli nedenlerle iyice azalması, bir süre sonra toplayıcılığı en önemli ekonomik faaliyet konumuna yükseltmiştir. Bu noktada Bereketli Hilal’i diğer bölgelerden ayıran en önemli avantaj bitki çeşitliliğinin zenginliğidir. 1992 yılında yayınlanan bir doktora tezi bizlere dünyadaki tohumu yenebilen birinci sınıf 56 yaban otu türünün yaklaşık 32 tanesinin Bereketli Hilal’de yetiştiğini göstermektedir. Dolayısıyla buradaki ilk toplayıcılar geniş bir menüye sahiptir. Yukarıda adı geçen diğer Akdeniz iklimi görülen kültür bölgelerinden örneğin Şili’nin Akdeniz kuşağında bu türlerin yalnızca ikisi, California ve Güney Afrika’da birer tanesi ve Güneybatı Avustralya’da ise hiçbiri görülmemektedir. Tek başına bu olgu dahi insanlık tarihinin önemli gelişimlerinin neden bu bölgede yaşandığını açıklamak için yeterlidir.
 ...
Makalenin devamın dijital ya da basılı dergimizden okumaya devam edebilirsiniz. Paros Dergisini anlaşmalı bayilerimizden ya da web sitemizden online olarak satın alabilirsiniz.
Online Dergimizi Satın Almak İçin - Online Dergi
Size En Yakın Bayi İçin  - Bayilerimiz