Halkidona’nın (Kadıköy) semtleri (46. Bölüm) Çavuşdere-Çinili

581 Okunma

Üsküdar sırtlarında yer alan Bağlarbaşı semtindeki Profiti İlia ve Surp Garabed kiliselerinin biraz aşağısında Çavuşdere mahallesi bulunur. Merkezinde, oldukça ilgi çekici görüntüsüyle Çinili Camii yükselir. Burası Murat Reis mahallesi olarak anılmaktadır Allame Caddesi’nden aşağıya doğru inerken üsküdar’da azınlık toplumların izlerine rastlamak umudunu taşıyordum.

Burada yaşamış ama sayıları az olan Katoliklerin ibadetlerini yapmaları için kurulmuş olan ufak bir Latin - Katolik kilisesinin varlığından haberdardım. 1920 yılında bile harap halde olan bu kiliseden Jacques Pervititch’in eski haritalarında rastlamıştım. 2008’in soğuk bir Aralık sabahında harabeyi aramaya başladım. Kalıntıların günümüze ulaşmış olması beni hayrete düşürdü. çünkü genel olarak İstanbul’da ve üsküdar’da alışılageldiği gibi kilisenin bulunduğu yerde bir apartman bulacağımı düşünüyordum. Ama yanıldım. Geç Osmanlı dönemine ait bu antik yapının temelleri duruyordu. Taş örgüsü ve dekoratif unsurlar belirgindi. Ancak tam üstünde mütevazı bir ev inşa edilmişti. Çinili Camii’nde bana rehberlik eden yaşlı dindar adamın buradaki harabeler hakkında tüm detayları bilmesi bende daha büyük bir şaşkınlık yarattı. Latin Kilisesinin kalıntıları, caminin ana giriş kapısının hemen karşısından başlayan Silahtarbahçe sokağında yer alıyor.

Üsküdar’da yaşayan Katoliklere ilk zamanlarda manevi anlamda Dominikliler rehberlik etmekteydi. 1856’da Üsküdar’da bir Katolik cemaati kuruldu ve Vincentianlıların denetimi altına girdi. St. Jean Baptiste adını alan küçük kilise de işte o zamanlarda inşa edildi. Anladığım kadarıyla çevrede yani birkaç metre daha ileride, Yeni Dersane Sokak’ta bu  lunan Katoliklere ait okulların tamamlayıcısı olarak faaliyet göstermekteydi. Bu okullardan biri semtin Türk İlkokulu olan College Ste. Marie, diğeri ise kapalı ve terk edilmiş halde olan Ecole des Garcons St. Vincent’dır. Bir zamanlar bölgede tam olarak Kuzguncuk’un üst kısmındaki Musevi mezarlığının yanında bir de Latin mezarlığı bulunmaktaydı.