Osmanli’da Bir Yahudi Musikişinas Tamburi İzak

200 Okunma

Osmanlı musikisinin önemli sanatkârlarından biri olan Tambur Izak’ın asıl adı Izak Fresko Romano’dur. 1745 yılında Ortaköy’de doğduğu bilinmektedir. Sinagoglarda hanendelik etmiştir. Son dönem nota mecmualarında İzak’ın eserlerinin baş tarafında “baytar” yazmaktadır. Bu durum sinagoglarda hanendelik edenlere verilen “paytan” sözcügünün, bozularak “baytar” şeklinde kayıtlara geçmesiyle açıklanabilir. Sinekemanı ve tambur icra etmiş fakat sonraları Romanya’dan İstanbul’a gelen meşhur Kemanî Mron’u dinledikten sonra bir daha bu sazı eline almamış ve yalnız tambur ile meşgul olmuştur. Oskiyan Efendi, Zeki Mehmed Ağa gibi değerli musikişinaslar yetiştirmiştir. III. Selim zamanında saray müzisyenliğine başlayan İzak, uzun müddet padişahın da tambur hocalığını yapmış, fasıllarda tamburuyla yer almış ve Enderun’da dersler vermiştir.

III. Selim’n, hocası İzak’a oldukça düşkün olduğu bilinir, öyle ki huzuruna gittiğinde her defasında ayağa kalkmaktadır. Bir defasında fasıla geç kalan Izak’ı harem ağalarından birinin rencide ettiğini gören Selim’in harem ağasına “Senin gibi binlerce köle bulurum ama İzak gibi bir tane bulamam!” diyerek çıkıştığı rivayet edilir. Selim tarafından himaye edilmiş, her bir eser için büyük ihsanlar almıştır. Isfahan makamında bestelediği peşrevin padişaha sunumunda bir tambur teknesi dolusu altın ve gümüşle mükafatlandırıldığı söylenir.

Tambur çalmasını kimden öğrendiği bilinmeyen İzak’ın, bu sazı bazı kaynaklarda Tambur Anjel ve Tambur Mus’den, bazılarında ise Emin Ağa ve Abdülhalim Ağa’dan ögrenmiş olduğu tahmin yürütülmektedir. Bıraktığı eserler vesilesiyle dönemin sanat anlayışı dahilinde üstün bir icra kabiliyetine sahip olduğu anlaşılmaktadır. Günümüze kadar gelen klasik tavrın ögrencisi Oskiyan’a, Oskiyan’dan Kozyatağı Şeyhi Halim Efendiye, Halim Efendiden ise Surph Ezgi’ye aktarılarak günümüze ulaştırıldığı bilinmektedir. 19. yüzyıl öncesine ait birçok perşev ve saz semaisinin sonraki nesillere aktarılmasında da hatırı sayılır bir önem vardır.

Makalenin devamını okumak için Mart 2019 sayımızı anlaşmalı bayilerimizden ya da web sitemizden online olarak satın alıp okuyabilirsiniz. 

Online Dergimizi Satın Almak İçin - Online Dergi
Size En Yakın Bayi İçin  - Bayilerimiz