Tiyatro tarihimizde unutulanlar - Bölüm 41

274 Okunma
KEVORK KABARACIYAN (1916-2001)
 Sevgili dostlar, özellikle 1930 ile 1977 yılları arasında İstanbul’da faaliyet gösteren en önemli Ermeni tiyatrocularından biri olan Kevork Kabaracıyan, 22 Temmuz 1916’da istanbul’da doğdu. Lise tahsilini Fransız Saint Jozeph Lisesi’nde tamamladı. Okuldaki tüm tiyatro faaliyetlerine katıldı. Kısa bir süre Tıp Fakültesi’ne devam etti. Bir süre de Güzel Sanatlar Akademisi’nin Dekorasyon bölümüne gitti. Sonunda Konservatuar’ın Tiyatro bölümünden mezun oldu. İki yıl Devlet Tiyatosu’nda çalıştıktan sonra özel nedenlerle istifa etti.
 Kabaracıyan, Gençler Temaşa Heyeti’yle, ilk kez Aşot Madatyan yönetiminde sahnelenen Meçhul Kadın oyununda profesyonel olarak sahneye çıktı. Genç yaşına rağmen, Torkom Sırabyan’ın Türkçeye çevirdiği Mary Dugan’ın Yargılanması, Marcell Peneol’un Marius gibi oyunlarındaki yaşlı adam rolleriyle büyük başarı kazandı. Birkaç yıl sonra, Torkom Sırabyan ve Apraham Hıdışyan, aralarına Hagop Ayvaz’ı da alarak ekipten ayrıldılar. Kabaracıyan da onlara katıldı. A. Madatyan yönetmenliğindeki bu toplulukta, Aktör Kean, Aile Saadeti gibi oyunlarda çeşitli roller üstlendi.
 O yıllarda, genellikle bütün oyuncuların hayali bir Shakespeare oyununda, özellikle Hamlet veya Othello’da kendini göstermekti. İşte Kabaracıyan’a da Hamlet rolü teklif edilince ekipten ayrılıp tekrar Gençler Temaşa Heyeti’ne geçti. İki topluluk arasındaki rekabet öyle bir noktaya geldi ki, şimdi yerinde Ramada Oteli bulunan Pathé (Tan) Sineması’nda, dönüşümlü olarak on beş günde bir, yeni oyunla seyirci karşısına çıkıyorlardı.
 Tabii ki bütün bu oyunlar Türkçe sahneleniyordu. 1946’da kaldırılan Ermenice oyun oynama yasağından sonra, A. Madatyan’ın Ermeniceye çevirip yönettiği Faruk Nafiz’in Canavar (Kazan) oyununun kadrosunda Kabaracıyan’ı da görüyoruz. Cumhuriyet tarihinin bu ilk Ermenice oyununda ayrıca Hagop Ayvaz, Lusi Madatyan, Haçik Arzumanyan, Zaruhi Değirmenciyan, Tateos Der Istepanyan gibi oyuncular vardı. Böylece “Stüdyo Topluluğu”na katılan Kabaracıyan, bu ekiple Badvi Hamar (Namus Uğruna), Vayrak Hokiner (Cani Ruhlar), Anhayd Ginı (Meçhul Kadın), Mor mı Darabankı (Bir Annenin Istırabı), Vağahası (Sokak Kızı), Himar Guysı (Akılsız Bakire), Varjabedin Ağçigı (Öğretmenin Kızı), Gitar ve Cazbant, Yevkine, gibi oyunlarda önemli roller üstlendi. 1949’da Kabaracıyan, tekrar Stüdyo’dan ayrılıp Gençler Temaşa Heyeti’ne geçti. Bu topluluğun sahnelediği Terasan Kin (Aktör Kean), Ah sa Medzmayrıs (Ah şu Büyükannem), Nikodimos Gamusdnana (Nikodimos Evleniyor), Hin Asdvadzner (Eski Tanrılar), Tıram yev Badiv (Para ve Namus), Avazagnerı (Eşkiyalar), Tışvarnerı (Sefiller), Venedigi Vacaraganı (Venedik Taciri), Samson, Hamlet, Çarşılı Artin Ağa gibi oyunlarda oyuncu olarak görev aldı. Çok büyük kısmının Sırabyan tarafından Ermeniceye çevrildiği bu oyunların bazılarında yönetmenlik ve dramaturgluk da yaptı. Kevork Kabaracıyan, Torkom Sırabyan’la birlikte o yıllarda, Mınagyan stili abartılı oyunculukların ve melodramların artık devrini kapattığını, Avrupa sahnelerinde sahnelenmeye başlanan Avangard oyunların seyircinin daha çok ilgisini çekeceğine inanıyorlardı. Ne yazık ki bu konudaki çalışmaları Gençler Temaşa Heyeti’nin dağılmasından yıllar sonra, ancak dernek sahnelerinde seyirciler tarafından kabul gördü.
 1952 yılında Bezciyan Derneği’nin yöneticileri, derneğin tiyatro faaliyetlerini canlandırmak için Kabaracıyan’dan bir ekip kurmasını rica ederler. Bu teklifi memnunlukla kabul eden Kabaracıyan, hevesli gençlerle birkaç ay sahne duruşu ve telaffuz çalışmaları yaparak, başarı gösteren gençlerle Bezciyan Derneği’nde “Pokır Pem” (Küçük Sahne) topluluğunu kurdu. İlk oyun, çok ciddi ve uzunca bir prova devresinden sonra sahnelenebilen Krikor Vahan’ın üç perdelik Pakhdin Anivı (Şans Tekerleği) adlı komedi oldu. Daha sonra yeni oyuncularla daha da güçlenen bu ekiple Şoğokortı (Dalkavuk), Paros’i Bahabannerı (Fener Bekçileri), Medzabadiv Muratsganner (Muhteşem Dilenciler), Bağdasar Ahpar (Bağdasar Kardeş), Kazan (Canavar), Oryort Şokola (Bayan Şokola) adlı oyunları sahneleyerek diğer semtlere ve derneklere turneler yaptı. Bu arada 1952’de Adrine Dadıryan, Pakrat Tevyan ve Armenuhi Özer’in çabalarıyla kurulan ve o yıllardaki tek çocuk tiyatrosu olan Bardez Çocuk Tiyatrosu’nda Nışan Hançeryan’dan (Nışan Hançer) sonra, 1962’ye kadar çeşitli çocuk oyunları yönetti. Bunlar arasında Gor Kidzer (Eğri Çizgiler), Aysbes Medztsan Anonk (Onlar Böyle Büyüdüler), Vağvan Arvesdakednerı (Yarının Sanatçıları), Baden Gahvadz Goşigner (Duvarda Asılı Ayakkabılar), Vano yev Maro’yu (Vano ve Maro) sayabiliriz.
 Kevork Kabaracıyan 1960’lı yılların başında Pangaltı Lisesinden Yetişenler Derneği’ne geçti. Orada da önce Rober Haddeciyan’ın yazdığı Gıyanki mı Yerek Giraginerı (Bir Yaşamın Üç Pazarı), daha sonra kendisinin yazdığı Bardıvadz Herosner (Mağlup Kahramanlar) ve eşi Sirarpi Kabaracıyan’ın yazdığı Tramojidı Bayman E (Çeyiz Parası şart) adlı oyunları büyük bir başarıyla sahneledi.
 29 Nisan 1964 tarihinde Şan Sineması’nda, orkestra ve koroyu Jirayr Arslanyants’ın yönettiği ve kadrosunda tamamen Ermeni tiyatro ve opera oyuncularının olduğu ünlü Leblebici Horhor Ağa Opereti’ni yönetti. 29 Mayıs’ta tekrar sahnelenen bu opereti o tarihlerde tesadüfen İstanbul’da bulunan ünlü yazar William Saroyan da izlemiştir. 1965’te Getronagan Lisesinden Yetişenler Derneği’nde çalışmalarına devam eden Kabaracıyan, burada aynı yıl Kayleru Miçev (Kurtlar Arasında), 1966’da Pitigrilli’nin Dolukosefalos adlı eserinden Vartan Parunyan’ın adapte ettiği İnç Isir u Merjetsi (Ne Dedin de Reddettim?), daha sonra Sadanan Kişerı gı Kordze (Şeytan’ın Gecesi), 1969’da Brecht’in ünlü (Adam Adamdır) adlı epik oyununu Torkom Sırabyan’ın çevirisiyle Martu Değ Mart adıyla sahneledi. 1971’de GLYD’de yönettiği ve başrolünde oynadığı Shakespeare’nin ünlü Othello trajedisi, kendisinin ve Desdemona rolünde kızı Tamar Kabaracıyan’ın (Şeref) muhteşem oyunculuklarına rağmen ne yazık ki salonun ve teknik donanımın bu oyun için yeterli olmaması nedeniyle istenen başarıyı sağlayamadı.
 1976’da kızı Tamar ve damadı Arman Şeref, Fransa’ya göç ettiler. Bir yıl sonra Kabaracıyan da onların yanına taşındı. 1982 yılında merkezi ABD’nin Michigan eyaletinde olan Alex Manoogian Cultural Fund’un düzenlediği ülke dışındaki Ermeni sanatçılar arasında edebiyat alanındaki bir yarışmanın tiyatro dalında, yazdığı Koğerı Turı Pats gı Tsken (Hırsızlar Kapıyı Açık Bırakır) adlı oyunla ikincilik ödülü kazandı. 1985’te Nice şehrinde şair Rupen Sevag’ın doğumunun yüzüncü yılı nedeniyle hazırlanan, yaşamı ve 1915’teki trajik ölümünü anlatan kitabın hazırlanmasında görev alarak Rupen Sevag’ın Son Günleri adlı bir de kısa oyun yazdı ve sahneledi. Bu konu ile ilgili düzenlenen yarışmada da birincilik ödülü kazandı. Fransa’da çeşitli konferanslara katıldı. 1987’de karısı Sirarpi Kabaracıyan’ın yazdığı Tramojidı Bayman E (Çeyiz Parası Şart) oyununu Lyon’da Ermenice sahneledi. Son zamanlarına kadar özellikle Fransa’nın Lyon ve Nice şehirlerinde birçok kültürel faaliyete katılan ve çeşitli konferanslar veren Kabaracıyan, 9 Ocak 2001’de aramızdan ayrıldı. Mezarı Lyon şehrindedir.
  Dostlar, bugünlük de bu kadar. Her ne kadar sürç-i lisan ettiysem affola!

Paros Dergisini anlaşmalı bayilerimizden ya da web sitemizden online olarak satın alıp okuyabilirsiniz. 
Online Dergimizi Satın Almak İçin - Online Dergi
Size En Yakın Bayi İçin  - Bayilerimiz